Их сургуулийн амьдралыг зөвхөн шалгалтын дүн, голч оноогоор хэмжих боломжгүй. Сайн дүн нь мэдлэг эзэмшсэнийг илтгэх нэг үзүүлэлт боловч төгссөний дараа ямар боломж нээгдэх, ажлын байранд хэрхэн дасан зохицох, өөрийн мэргэжлээр хэрхэн хөгжихөд өөр олон хүчин зүйл нөлөөлдөг. Тиймээс оюутан байх хугацааг зөвхөн хичээлээ амжилттай дуусгах бус, ирээдүйн амьдралдаа бэлтгэх үе гэж харах хэрэгтэй.
1. Мэргэжлээ бодит амьдралтай холбох
Хичээлээр сурсан онолыг практикт ашиглаж сурах нь их сургуулийн боловсролын гол зорилгуудын нэг юм. Боломжтой бол мэргэжлийнхээ чиглэлээр дадлага хийх, төсөлд оролцох, судалгааны ажил гүйцэтгэх эсвэл салбарын мэргэжилтнүүдтэй уулзах хэрэгтэй.
Жишээлбэл, эрх зүйн чиглэлээр суралцдаг оюутан хууль тогтоомж цээжлэхээс гадна шүүхийн шийдвэр судлах, эрх зүйн дүгнэлт бичих, хууль зүйн клиникийн үйл ажиллагаанд оролцох замаар мэдлэгээ бататгаж болно. Ийм туршлага нь мэргэжлээ илүү сайн ойлгож, цаашид ямар чиглэлээр ажиллахаа тодорхойлоход тусална.
2. Ажлын туршлага хуримтлуулах
Анхны ажлын байранд ороход тулгардаг бэрхшээлүүдийн нэг нь ажлын туршлага дутмаг байх явдал. Гэхдээ туршлага гэдэг зөвхөн цалинтай ажил хийсэн хугацаагаар хэмжигдэхгүй. Сайн дурын ажил, оюутны байгууллага, судалгааны төсөл, богино хугацааны дадлага ч бодит ур чадвар эзэмших боломж юм.
Оюутан байхдаа хийсэн ажлуудаа тэмдэглэж, ямар үүрэг хүлээсэн, ямар асуудал шийдвэрлэсэн, ямар үр дүнд хүрснээ баримтжуулах нь зүйтэй. Энэ нь төгсөх үедээ CV-гээ бодит туршлагаар баяжуулахад тусална.
3. Хэлний болон дижитал ур чадвараа хөгжүүлэх
Өнөөдөр зөвхөн мэргэжлийн мэдлэгтэй байх нь хангалтгүй. Гадаад хэлээр мэдээлэл хайх, судалгааны материал унших, санаагаа ойлгомжтой илэрхийлэх чадвар нь олон улсын боломжид хүрэх замыг нээдэг.
Үүнтэй зэрэгцэн мэдээллийн технологи, өгөгдөл боловсруулах, танилцуулга бэлтгэх, хиймэл оюун ухааны хэрэгслийг хариуцлагатай ашиглах чадвараа хөгжүүлэх хэрэгтэй. Гэхдээ олон хэрэгсэл ашиглаж чаддаг байхаас илүүтэй тэдгээрийг бодит асуудал шийдвэрлэхэд хэрхэн хэрэглэхээ мэддэг байх нь чухал.
4. Харилцаа холбоо, хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх
Их сургууль бол зөвхөн мэдлэг олж авах газар биш, өөр өөр үзэл бодол, туршлагатай хүмүүстэй танилцах орчин юм. Багш, төгсөгчид, мэргэжилтнүүд болон үе тэнгийнхэнтэйгээ мэргэжлийн харилцаа тогтоох нь ирээдүйд хамтран ажиллах, шинэ боломжийн талаар мэдээлэл авахад дэмтэй.
Үүний тулд заавал олон арга хэмжээнд оролцох шаардлагагүй. Нэг судалгааны төсөлд идэвхтэй оролцох, сонирхсон мэргэжилтнээс зөвлөгөө авах, өөрийн хийсэн ажлаа бусдад танилцуулахад ч хангалттай эхлэл бий.
5. Өөрийн хийсэн ажлыг харуулах портфолио бүрдүүлэх
Сайн дүн бол таны мэдлэгийн нэг нотолгоо. Харин портфолио нь мэдлэгээ хэрхэн ашиглаж чаддагийн жишээ болдог. Судалгааны ажил, бичсэн нийтлэл, хэрэгжүүлсэн төсөл, хийсэн танилцуулга, эзэмшсэн ур чадвараа нэгтгэн хадгалаарай.
Бүх ажлаа оруулах шаардлагагүй. Харин таны чадварыг бодитоор харуулах, чанартай хэдэн бүтээлийг сонгох нь илүү үр дүнтэй.
6. Өөрийгөө таньж, амьдралын хэв маягаа төлөвшүүлэх
Оюутны жилүүдэд амжилтыг зөвхөн мэргэжлийн үзүүлэлтээр хэмжихгүй байх хэрэгтэй. Цагаа төлөвлөх, санхүүгээ зохицуулах, эрүүл мэнддээ анхаарах, бие даан шийдвэр гаргах зэрэг чадвар ч мөн адил үнэ цэнтэй.
Мөн бусдын амжилттай өөрийгөө байнга харьцуулахын оронд өөрийн ахиц дэвшлийг үнэлж сурах нь чухал. Хүн бүрийн боломж, нөхцөл, хөгжлийн хурд өөр байдаг.
347
